Vorig jaar verscheen plotseling ChatGPT, een chatbot die op basis van kunstmatige intelligentie (AI) antwoord geeft op al je vragen. Het leek een hype, maar al snel bleek dat ChatGPT het begin is van waartoe de technologie in staat is. Ondertussen rommelt het flink in het bedrijf dat ChatGPT ontwierp.
ChatGPT kwam pas echt op de radar toen bleek dat scholieren het programma gebruikten om huiswerk te maken. Ze leidden leraren om de tuin door de chatbot volledige opstellen of essays te laten schrijven.
Sinds 30 november 2022 kan iedereen ChatGPT gebruiken. Al snel trok de chatbot zoveel geïnteresseerden, dat de servers overbelast raakten. “OpenAI, de maker, werd waarschijnlijk zelf overvallen door het succes van ChatGPT”, denkt Peter van der Putten, onderzoeker aan de Universiteit Leiden en bij het AI Lab van softwarebedrijf Pega.
OpenAI werkte toen al jaren aan de onderliggende modellen voor kunstmatige intelligentie. “Maar de komst van de chatbot was een grote stap voorwaarts omdat een groot publiek werd bereikt”, zegt Van der Putten. “Iedereen weet hoe een chatapp werkt.”
Informatie niet zonder fouten
Ook de manier waarop ChatGPT gesprekken kon voeren overtuigde. Je kunt ermee over koetjes en kalfjes praten, maar je kunt de chatbot ook specifiek taken opleggen. Zo schrijft de chatbot recepten op basis van restjes die je in huis hebt, maakt het roosters op basis van een simpele opdracht en kan het fouten in codetaal opsporen. En je kunt het allemaal in spreektaal voorleggen, iets wat met andere chatbots nog wel eens slecht werkte. ChatGPT snapt de context van een gesprek.
“Om verschillende taken uit te voeren waren altijd losse programma’s nodig”, zegt Van der Putten. “Nu kun je met allerlei taken op één plek terecht.”
In maart van dit jaar verscheen een grote update voor het achterliggende taalmodel van ChatGPT, namelijk GPT-4. Deze versie is beter in redeneren, interpreteren en problemen oplossen. Het model kan naast tekst nu ook overweg met beeld en het maakt ook minder fouten in de informatie die hij teruggeeft.
Maar het taalmodel hoeft ook niet foutloos te werken, zegt Van der Putten. “Informatie op het web kan ook fout zijn”, zegt hij. “Wees zelf gezond kritisch op de antwoorden die je krijgt.”
Grootschalige digitale phishingaanvallen bleven uit
Het afgelopen jaar werd meermaals gewaarschuwd dat ChatGPT criminaliteit in de hand kon werken. Grootschalige phishingcampagnes, waarbij mensen worden overtuigd om op een schadelijk linkje te klikken, bleven desondanks uit. Dat zegt Dave Maasland van cyberbeveiligingsbedrijf ESET. ChatGPT stribbelt tegen als je vraagt om een voorbeeld van een phishingmail, maar met creatieve opdrachten is het toch mogelijk om er een te laten maken.
Er zijn ook ondergrondse ChatGPT-varianten die het makkelijker maken voor criminelen, zegt Maasland. “Dit soort chatbots zonder filter zijn er al. ChatGPT en varianten zorgen niet voor nieuwe dreigingen, maar maken bestaande cybercriminaliteit wel simpeler. Cybercriminelen hoeven alleen maar een opdracht te geven om iets schadelijks te ontwerpen, daar hoeven ze zelf niets meer voor te maken. Dit gaat in de gedigitaliseerde misdaad zeker nog een rol spelen.”
Niet alleen phishing vormt een risico. “Je kunt ook nepnieuws laten maken of propaganda”, zegt Maasland. Sinds kort is het mogelijk om zelf chatbots te maken op basis van ChatGPT. En ook daar zitten weer haken en ogen aan. “Denk aan geautomatiseerde zwendelchatbots. Bijvoorbeeld een nep- sms-gesprek met DHL waarin de bot gewoon terugpraat. Voor veel mensen voelt dat heel echt.”
1:31Vernieuwd ChatGPT kan zelfs site en game bouwen: zo ziet dat eruit
Chaos bij OpenAI
Van AI-modellen zoals ChatGPT wordt vaak gezegd dat het lastig is om te bepalen hoe ze precies werken. Bedrijven zoals OpenAI zijn niet transparant over hoe het data traint en hoe het taalmodel precies tot een antwoord komt. Het is dan ook lastig controleren of de chatbot enige mate van discriminatie of bevooroordeling bevat. Een nieuwe Europese wet rond kunstmatige intelligentie moet zorgen voor veel meer inzicht op dat gebied.
In hoeverre OpenAI van plan is een kijkje in de keuken te geven, is niet duidelijk. Binnen het bedrijf rommelt het, zo bleek recent. Vijf dagen lang was het chaos bij OpenAI toen eerst Sam Altman werd ontslagen, maar daarna terugkeerde en het bestuur vertrok. Wat er precies aan ten grondslag lag, is nog onbekend.
Wel duidelijk is dat Microsoft klaarstond om (een groot deel van) OpenAI over te nemen als het helemaal verkeerd zou uitpakken. Microsoft is de grootste investeerder en pompte al miljarden dollars in de technologie van OpenAI. Bing Chat, de AI-assistent van Microsoft-browser Edge, werkt met GPT-4. Het vertrouwen is er dus, en de gebruikers trouwens ook. Volgens OpenAI maken wekelijks 100 miljoen mensen gebruik van ChatGPT.
Gezien de snelle ontwikkelingen die er het afgelopen jaar plaatsvonden, laat het komende jaar zich lastig voorspellen. Maar dat deze vorm van kunstmatige intelligentie een plek in de wereld heeft verworven is duidelijk. “Mensen zullen zich erop aanpassen”, zegt Van der Putten. “De magie gaat er misschien een beetje af, maar de technologie wordt nuttiger voor het dagelijkse gebruik.”
